Maandelijks archief: juni 2017

Floriade vergelijkbaar met Omniworld?

Tijdens de 487e Politieke Markt in Almere, op 29 juni 2017, dient de PVV een motie van wantrouwen in tegen het college van burgemeester en wethouders.
Toon van Dijk (PVV) geeft een toelichting en vertelt dat het college in 2015 het Masterplan Floriade aan de raad heeft gepresenteerd. Volgens dit plan zou de gemeente 10 miljoen bijdragen aan de Floriade en zou 7 miljoen voor risico’s gereserveerd worden. “Het college bevestigde steeds dat dit genoeg was, maar uiteindelijk bleek er veel meer belastinggeld nodig te zijn voor dit prestige project”, zegt Van Dijk. “Inmiddels heeft de gemeente 20 miljoen bijgedragen en is er 11 miljoen voor de risico’s gereserveerd.” Het PVV-raadslid is ervan overtuigd dat de kosten voor “het elitaire bobofeestje” nog verder zullen oplopen. Over de ruggen van de Almeerders.

Namens het college geeft wethouder René Peeters (D66) een reactie, niet portefeuillehouder Tjeerd Herrema. Peeters vindt dat de Floriade extra betekenis geeft aan de stad Almere. “Almere is beter bereikbaar door de verbreding van de a6, krijgt een innovatief imago en heeft straks een beter stadscentrum. Er komt een gezonde stadswijk”, zegt Peeters. Volgens de wethouder heeft het college de onzekerheden in beeld. “Daar sturen we op. Inmiddels is de gebiedsvisie vastgesteld en wordt het bestemmingsplan in juli aan de raad voorgelegd. Het college werkt eensgezind en gemotiveerd aan de Floriade. Wij doen dat niet alleen, maar in samenwerking met de tuinbouwsector, met de inwoners van de stad, met de metropoolregio Amsterdam, met het onderwijs et cetera. We geven de raad inzicht in alle processen, óók in het financiële proces. Wij delen met de raad de opvatting dat de markt nu aan zet is. De eerste gesprekken zijn positief”, aldus Peeters.

Van Dijk herinnert het college en de raad aan een eerder project – Omniworld – dat bekend staat als een mislukt sportproject dat Almere ruim 20 miljoen euro heeft gekost. Volgens het raadslid zijn er veel overeenkomsten met de Floriade. Ook in het geval van Omniworld zijn alle betrokkenen in een fuik van besluiten terecht gekomen en maakte het gebrek aan reflectie het onmogelijk om te stoppen. Het gevolg van een dergelijke positieve tunnelvisie is dat risico’s niet meer gezien worden. “Bij besluitvorming horen alleen financiële middelen waarover zekerheid bestaat een rol te spelen. Maar bij de Floriade is niets zeker. Dat is de reden waarom wij vinden dat het moet stoppen”, aldus Van Dijk.

De motie wordt in stemming gebracht. Alleen SP en AP/OPA zijn voor, de rest van de raad is tegen. Daarmee is de motie verworpen.

 

“De stoplichtenrapportage Floriade is eigenlijk al klaar”

Het vervolg van de bespreking van het raadsvoorstel Governance en inrichting zelfstandige programmaorganisatie Floriade vindt plaats op donderdagavond 22 juni tijdens de Politieke Markt in Almere. De gemeenteraad heeft vooraf van beide wethouders Tjeerd Herrema en Mark Pol een raadsbrief ontvangen.
Miranda Joziasse van de VVD spreekt naar aanleiding van deze raadsbrief haar bezorgdheid uit over de late oplevering van de stoplichtenrapportage Floriade, waarmee het college de raad informeert over de voortgang van de Floriade. “De stoplichtenrapportage die in november 2016 was gemaakt, werd pas in januari 2017 met ons besproken. Ik voel nu hetzelfde aankomen met de volgende rapportage. Die gaan we niet meer bespreken voor het zomerreces. Dat wordt op zijn vroegst eind september. En dat willen we niet”, zegt Joziasse, “want we willen praten over actuele gegevens, niet over gegevens die twee of drie maanden verouderd zijn.” Wethouder Herrema geeft toe dat Joziasse een punt heeft. “De huidige voortgang is eigenlijk al klaar”, zegt hij. Herrema benadrukt dat het zonde zou zijn om deze stoplichtenrapportage niet vóór het zomerreces aan de raad te sturen. “Ik weet dat de agenda erg druk is, maar u als raad bepaalt uiteindelijk wat daar moet komen”, aldus Herrema.
Ik vraag me af wat de wethouder precies bedoelt met ‘eigenlijk is de huidige voortgang al klaar’. Wat betekent ‘eigenlijk’? Is die stoplichtenrapportage Floriade nu wel of niet klaar?
Willy-Anny Van der Heijde (GroenLinks) spreekt haar bezorgdheid uit over het feit dat de focus alleen maar op de Floriade ligt, waardoor andere dingen waarschijnlijk niet meer gebeuren. Volgens haar heeft wethouder Herrema dat ook zo gezegd. Herrema ontkent dat. “Daar gaat het nieuwe college over”, antwoordt hij. “Het college heeft wel gezegd dat we het laatste half jaar, tot aan de verkiezingen, geen nieuwe dingen meer gaan oppakken.”
Marcel Benard (ChristenUnie) vindt de raadsbrief “een eerlijke manier van presenteren”, omdat de wethouders, terugkijkend, toegeven de boel onderschat te hebben. Benard spreekt zich nadrukkelijk uit: de ChristenUnie zal een nieuw voorstel waarin om extra investeringen voor de projectorganisatie Floriade wordt gevraagd, niet meer steunen. Het raadslid vindt het geheel maar ingewikkeld, omdat er niet alleen geïnvesteerd wordt in het evenement Floriade, maar ook in de wijk Floriade. Herrema bevestigt dat het evenement en de wijk onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. In de projectorganisatie voor de Floriade werkt bijvoorbeeld ook een aantal mensen aan de gebiedsvisie.

Het valt me op dat de PVV vanavond stil is en niet deelneemt aan de bespreking. Nu begrijp ik waarom. De ochtend na de Politieke Markt dient de partij een motie van wantrouwen in tegen het hele college van burgemeester en wethouders vanwege de Floriade. De PVV voorziet dat de Floriade nog veel meer extra belastinggeld zal gaan kosten. Waarschijnlijk wordt de motie over twee weken behandeld.

 

Ei, ei, ei, en we zijn zo blij

Tijdens de bespreking van het raadsvoorstel van het college, genaamd Governance en inrichting zelfstandige programmaorganisatie Floriade, op donderdagavond 15 juni zijn beide wethouders Tjeerd Herrema en Mark Pol aanwezig om een toelichting te geven aan de gemeenteraad. Vooraf heeft de raad het raadsvoorstel en ook de reacties van het presidium en van de volggroep Floriade op dit voorstel kunnen lezen.

Reacties van het presidium en de volggroep
Het presidium waardeert de openheid en het inzicht dat het college geeft via dit raadsvoorstel. Een aandachtspunt is dat gevraagd wordt om de businesscase te wijzigen, terwijl deze gewijzigde businesscase niet is bijgevoegd. Verder signaleert het presidium dat er wordt ingegaan op de rollen van de organisatie, het bestuur en externen, maar dat de rol van de raad hierin niet wordt meegenomen.
De Volggroep vindt dat met dit raadsvoorstel de financiële kaders van de Floriade geraakt worden: met de extra benodigde middelen is feitelijk sprake van meer dan een verdubbeling van de gemeentelijke bijdrage aan het evenement. Net als het presidium merkt ook de volggroep op dat de gewijzigde businesscase niet is bijgevoegd. De volggroep adviseert om het college te vragen (jaarlijks) een geactualiseerde businesscase aan de raad ter beschikking te stellen.
Johan van der Kroef (CDA) merkt op dat een schriftelijke reactie van beide wethouders op de stukken van het presidium en de volggroep ontbreekt. Toon van Dijk (PVV) vindt daarom de bespreking niet doorzichtig en transparant. Aan het eind van de vergadering wordt afgesproken dat die reactie er wel komt, in de vorm van een raadsbrief.

Toelichting van het college
Wethouder Herrema gaat in op de inhoudelijke kaders, wethouder Pol op de financiële. Herrema vertelt dat het AT Osborne-rapport de basis van het raadsvoorstel is geweest. Volgens dit rapport was de personele bezetting voor het project Floriade onvoldoende en kon daarmee de planning niet gehaald worden. “AT Osborne heeft aangegeven dat we op deze wijze de planning niet kunnen halen. Dat heeft financiële consequenties: er moet een tandje bij”, licht Herrema toe. “We zullen moeten investeren om een goed evenement en goede wijk neer te zetten.” De wethouder vindt dat de doelen, zoals werkgelegenheid en een bijzondere wijk, meer centraal gesteld moeten worden.
Wethouder Pol vertelt dat het om 4,4 miljoen euro extra gaat, ieder jaar ongeveer 7 ton. “Mensen waren toch al bezig met programma’s, de mensen waren er al, de budgetten waren er al, de werkzaamheden waren er al. Dat brengen we onder in een nieuw project”, licht Pol toe.

Wat vindt de raad?
De raad heeft veel vragen. De woorden ‘blij’ en ‘niet blij’ worden vanavond herhaaldelijk gebruikt.
Toon van Dijk (PVV) vindt dat het voorstel van het college “de volslagen onbetrouwbaarheid schetst als het om de Floriade gaat”. Van Dijk verzoekt een gewijzigde businesscase te zenden aan de raad zodat een integrale afweging voor de Floriade mogelijk is. “Feitelijk staat er nu dat de raad moet instemmen, omdat de raad anders van de Floriade een mislukking gaat maken”, aldus Van Dijk Hij benadrukt dat door dit voorstel de financiële kaders van de floriade gigantisch wijzigen. “De PVV waarschuwt vandaag opnieuw: er staat Almere een financieel fiasco te wachten.” Asjen van Dijk (partij Asjen van Dijk) signaleert dat ambtenaren doorgeschoven worden en onder een andere paraplu gaan werken. “Betekent dat ook dat andere taken achter blijven en dat extra personeel elders binnengehaald moet worden?”, vraagt het raadslid. John van der Pauw (PvdA)) is blij met de transparantie in termen van personeel en budget. Alleen vraagt hij zich af of “we het nu houden op die 4,4 miljoen euro extra”. Jan Lems (D66) heeft een dubbel gevoel over het raadsvoorstel. “Op zich is het goed dat er een andere sturing gaat plaatsvinden”, zegt hij, “maar ik vraag me af waarom de ambtelijke inzet niet eerder zichtbaar is gemaakt en wat het effect is op de andere programma’s en projecten.” Marcel Benard (ChristenUnie) is blij dat de kracht van de uitvoeringsorganisatie versterkt wordt, al geeft hij toe dat het raadsvoorstel “best even slikken was”. “Was het niet eerlijker geweest om te zeggen we hebben het onderschat?”, vraagt hij. “Is het niet eerlijk om te zeggen dat er heel slecht aan dit project begonnen is?”, merkt Marco de Kat (Leefbaar Almere) op. Voor Ans DeSumma (SP) is de “maat wel een beetje vol”. “Het mistige verhaal over schuiven met ambtenaren, het wordt ons niet duidelijk. Ik heb er geen vertrouwen in”, zegt DeSumma. “Laten we proberen een goede wijk neer te zetten en het evenement vergeten. Juist nu is het belangrijk om te weten wat het kost om te stoppen met de Floriade!” Willy-Anne van der Heijde (GroenLinks) maakt zich echt zorgen en vindt dat de gemeente niet de enige investeerder moet zijn, omdat het risicovol is. De rol van de raad is “erg duister” en ze verwijt de wethouders alleen over de rol van het college te spreken. Miranda Joziasse (VVD) vindt het raadsvoorstel “een heel transparant stuk waar ze blij mee is”. Ze is ook blij dat het advies van AT Osborne is opgevolgd, maar vindt het moeilijk te verteren dat er constant geld bij een projectorganisatie moet omdat de ambtelijke organisatie steken heeft laten vallen. Johan van der Kroef (CDA) vindt het goed dat er mensen worden vrijgemaakt voor de Floriade. Hij is niet blij met de nieuwe kosten, maar onderschrijft wel dat het nodig is.

Aan het einde van de vergadering beloven beide wethouders een raadsbrief te schrijven, een schriftelijke reactie op de stukken van het presidium en de volggroep. Volgende week komt het onderwerp dan opnieuw op de agenda.

Eén zinnetje toevoegen

De PVV heeft een amendement aangekondigd over de status van de uitgangspunten, verwoord in het raadsvoorstel Gebiedsvisie Floriade Stadswijk, dat vorige week tijdens de Politieke Markt besproken is. Dit amendement staat op donderdagavond 15 juni op de agenda van de Politieke Markt.
De PVV stelt voor om het volgende zinnetje toe te voegen aan de Gebiedsvisie Floriade Stadswijk: ten behoeve van de marktverkenning vooralsnog uit te gaan van de volgende, oriënterende, in de gebiedsvisie opgenomen uitgangspunten. De uitgangspunten blijven hetzelfde.

Hoe zat het ook alweer?
De uitgangspunten houden onder meer in dat de Floriade Stadswijk wordt ontwikkeld als een groene, autoluwe, geluidsluwe, energieopwekkende wijk, waar het landschap, circulariteit en innovatie centraal staan. Het gebied wordt open, toegankelijk voor iedereen en een integraal onderdeel van de stad. Het bouwprogramma bestaat uit maximaal 600 woningen, waarvan 30% sociale woningbouw, 60 waterwoningen en/of drijvende ondernemingen en ongeveer 47.000 m2 voorzieningen.
Toon van Dijk (PVV) wil met het amendement vastleggen dat deze uitgangspunten op een later tijdstip nog beïnvloedbaar zijn door de raad. “Op dit moment is er immers geen financiële doorvertaling van deze uitgangspunten beschikbaar, en kan de raad er dus geen bindend besluit over nemen”, zo onderbouwt Van Dijk zijn voorstel.
VVD en Leefbaar Almere kunnen instemmen met dit amendement, de rest van de raad niet. Miranda Joziasse (VVD) biedt aan om het amendement mede in te dienen en roept de raad op om dit voorstel juist te steunen, omdat hierdoor aan de wethouder een richting gegeven wordt. “We willen deze uitgangspunten meegeven aan het college om de markt op te gaan”, licht de VVD-politica toe. Van Dijk zal het amendement indienen, de VVD wordt mede-ondertekenaar.

Financieel kader ontbreekt in Gebiedsvisie Floriade Stadswijk

Het duizelt me van alle begrippen die de revue passeren op donderdagavond 8 juni tijdens een tweeënhalf uur durende vergadering over de Floriade, de wereldtuinbouwtentoonstelling die in 2022 in Almere zal plaatsvinden, en de stadswijk die daarna gebouwd zal worden. Gebiedsvisie, ontwikkelingsplan, bestemmingsplan, aanbestedingsstrategie, kansenstrategie, exploitatiebegroting, startdocument…Hoe meer plannen en documenten, hoe ingewikkelder het Floriade-dossier voor mij als geïnteresseerde burger wordt.
Vanavond vraagt het college aan de gemeenteraad om in te stemmen met de Gebiedsvisie Floriade Stadswijk. De raad heeft zich goed kunnen voorbereiden: zowel het raadsvoorstel als de reacties van het presidium en de volggroep Floriade zijn op de website van de gemeenteraad te vinden.

Gebiedsvisie van het college
In deze gebiedsvisie staat onder meer dat de Floriade Stadswijk wordt ontwikkeld als een groene, autoluwe, geluidsluwe, energieopwekkende wijk waar landschap, circulariteit en innovatie centraal staan. Het bouwprogramma bestaat uit maximaal 600 woningen, waarvan 30 procent sociale woningbouw, 60 waterwoningen en/of drijvende ondernemingen en ongeveer 47.000 vierkante meter voorzieningen.
Het college vermeldt dat er aanvullende geluidwerende maatregelen noodzakelijk zijn, omdat anders het geluid van het wegverkeer ver doordringt (tot aan Utopia) en woningbouw niet mogelijk is. Langs de snelweg kunnen geen geluidsschermen geplaatst worden, omdat het bestemmingsplan A6 dat niet toestaat. Marktpartijen zien de Floriade als een kansrijke ontwikkeling. Maar ook zij zijn van mening dat het evenement en de wijk niet kunnen worden ontwikkeld zonder dat er (extra) geluidwerende maatregelen worden genomen. De goede ligging zien zij als een sterk punt. Dat trekt jonge huishoudens met een stedelijke woonwens aan, die naar verwachting voor een belangrijk deel buiten Almere zullen werken. Echter, de goede bereikbaarheid staat in contrast met de door de raad gewenste autoluwe wijk. Tot slot pleit een aantal marktpartijen voor een hogere woningdichtheid, zodat een stedelijke woonomgeving wordt gerealiseerd. Een hogere dichtheid is ook van belang voor het voorzieningenniveau in de wijk.

Het presidium
Het presidium heeft onder meer een aantal kritische opmerkingen over de gebiedsvisie geformuleerd. Er is geen sprake van een uitgewerkte gebiedsvisie, maar van een startdocument waarin een financiële doorrekening ontbreekt. De volgorde – bestemmingsplan, aanbestedingsplan en ontwikkelingsplan – wijkt af van wat gebruikelijk is (eerst ontwikkelingsplan, dan bestemmingsplan) en is voor de raad ingewikkeld. Het risico bestaat dat het nodig zal zijn om af te wijken van het bestemmingsplan. Tot slot vraagt het presidium zich af waar het go-no go moment ligt en of er voor het moment waarop de inhoudelijke en financiële kaders aan de raad worden voorgelegd geen onomkeerbare stappen worden gezet (in de vorm van afspraken met marktpartijen).

De volggroep
De volggroep signaleert dat in de gebiedsvisie een financieel kader ontbreekt; er is geen grondexploitatie (begroting) voor de gebiedsontwikkeling vastgesteld. De gemeenteraad kan daardoor het financiële risico en de mogelijke gevolgen niet overzien. Of de uitgangspunten haalbaar zijn, kan niet worden beoordeeld. Verder worden kostenverhogende maatregelen niet geconcretiseerd door het college.

Wat vindt de raad?
Wethouder Tjeerd Herrema vertelt dat straks op basis van het ontwikkelplan financiële kaders worden vastgesteld. “In het ontwikkelplan moet meer de confrontatie tussen geld en opbrengsten bij elkaar komen”, aldus de wethouder. “Dat ontwikkelplan wordt in het najaar aan de raad gepresenteerd. Dat is dan een go/no go moment.”
Het financiële aspect baart de VVD zorgen. “Wat mij betreft kunnen we 30 procent sociale woningbouw in het bouwprogramma loslaten, als marktpartijen dat willen”, zegt Miranda Joziasse (VVD). Zij benadrukt dat een positief sluitende grondexploitatie voor haar partij belangrijk is. “We zeggen dus nu wel ja tegen de uitgangspunten, maar nog niet ja tegen het ontwikkelplan. Dat willen we eerst zien.” De wethouder antwoordt dat hij niet uitgaat van een positieve grondexploitatie, maar in ieder geval wel van een neutrale. Toon van Dijk (PVV) vindt dat een positieve grondexploitatie heilig moet zijn. Zijn partij ziet sowieso die wijk daar liever niet gebouwd worden. Hij vindt de kritieken in de reacties van het presidium en de volggroep zo ernstig dat hij het raadsvoorstel niet bespreekrijp vindt. “De kaders ontbreken, de raad kan geen besluit nemen, omdat de gevolgen niet te overzien zijn”, zegt Van Dijk. Volgens hem gaat dit raadsvoorstel het nog eens tot lesmateriaal brengen. “Heel langzaam worden we steeds verder de fuik ingetrokken”, zegt hij. “Instemmen leidt tot onomkeerbare besluiten. Maar zonder financiële consequenties kan er niet besloten worden. Het Floriadedossier is complex. Daarbij hebben we als raad ook geen zicht op dat wat er achter de schermen gebeurt.” Volgens Ans DeSumma (SP) is het niet duidelijk waar ja tegen gezegd wordt. “Als we ja zeggen, zeggen we dan ook te dealen met de kostenstijging?”, vraagt zij. DeSumma vindt dat er sprake is van salami-tactiek. “Het wordt steeds een stapje meer”, legt ze uit. “Zijn er mogelijkheden voor de raad om bij te sturen?”
De andere partijen zijn minder kritisch. D66 heeft er vertrouwen in, ChristenUnie, PvdA en Groenlinks vinden niet dat er aan ambities, zoals 30% woningbouw en het autoluwe karakter van de wijk, gesleuteld moet worden.

Ik denk dat het nog alle kanten op kan met die nieuwe stadswijk. Het is maar de vraag in hoeverre aan uitgangspunten wordt vastgehouden, omdat het hier gaat om een publiek-private samenwerking van de overheid met marktpartijen. De gemeente is niet de enige partij die beslist. En hoe zit het met het financiële aspect? En wat betekent dat go/no go moment in het najaar? Go waarvoor?
De uitspraken van PVV en SP over “langzaam verder de fuik ingetrokken worden” en “salami-tactiek”, vind ik herkenbaar. De kritiek van de volggroep is niet mals: het financiële risico en mogelijke gevolgen zijn niet te overzien.
Het lijkt alsof de gemeenteraad ‘in brokjes’ geïnformeerd wordt en op basis daarvan moet beslissen. Het grotere geheel is niet te overzien.

(1) Gebiedsvisie van het college: https://almere.notubiz.nl/document/5390396/3/07b_RV_Gebiedsvisie_Floriade_Stadswijk
(2) De volggroep vindt dat: https://almere.notubiz.nl/document/5400569/2/Brief_aan_raad_inzake_Raadsvoorstel_Gebiedsvisie_GEWIJZIGD
(3) Het presidium is een commissie, die door de raad benoemd is en die de agenda van de gemeenteraad voorbereidt. In het presidium zitten een raadslid van de VVD, Leefbaar Almere, D66, PVV en GroenLinks.