Onbereikbaar dichtbij

Een jaar lang reisde ik bijna elk weekend naar Limburg, om mijn moeder te bezoeken, die in een verzorgingshuis woonde, omdat ze dementerend was.
Hoe vaak heb ik niet de wens uitgesproken dat het afgelopen zou zijn?   
Haar verwardheid, haar paniek en onrust. Haar kwetsbaarheid. Het was allemaal zo pijnlijk om mee te maken.
Maar ook was er altijd weer haar humor, haar lieve lach en haar opgewektheid. 
Dat alles is nu voorbij.
Mijn moeder is dood.
Er is opluchting,
maar ook leegte.
En het is zo stil.

Haar kamer in het verzorgingshuis is leeg, alle spullen zijn verdeeld en wat niemand van haar kinderen wilde hebben, is afgevoerd.
Het bed waarin ze overleed is weggehaald en staat waarschijnlijk al weer bij een nieuwe bewoner op de kamer…

Wat zullen we haar missen. Haar verhalen over alles en iedereen, haar vragen en haar ondeugende opmerkingen. We hebben haar zo lang bij ons mogen hebben. Daar zijn we dankbaar voor.
Vanaf nu zullen we geen nieuwe dingen meer meemaken met haar, er zullen geen nieuwe ervaringen meer bijkomen.
Het is zo stil.

Schrijver en dichter Mischa de Vreede schreef ooit: ‘Dat is wel het vervelendste van het doodgaan van mensen: dat jij met hen ook alles wat je voor hen betekende verliest…Niet alleen ben je de ander kwijt, je gaat zelf ook een beetje verloren.’

Wat overblijft zijn alle herinneringen. Het zijn er zoveel!
Op zoek naar herinneringen, vind ik in een doos een brief van mijn moeder, die ze schreef aan mij in 1991, twee maanden nadat mijn vader overleed. 
Terwijl ik de brief een paar keer lees, lijkt het alsof ze naast me zit.
Ze schreef dat ze naar de mis was geweest en dat ze daar samen met nichtje Bernadette herinneringen had opgehaald aan mijn vader. Dat was echt fijn, zo schreef ze.
Verder schreef ze dat ze die dag helemaal niks ging doen en dat ze af en toe zo’n dagje nodig had om herinneringen te zoeken. Ze had de kast opgeruimd, maar de kleren van mijn vader kon ze nog niet weggooien. Ze eindigde de brief met dat ze weer moest huilen. En dat het pijn deed.  

Haar brief ontroert en raakt me.  Ik heb me nooit gerealiseerd dat ze zo mooi kon schrijven. Nu ik de brief weer lees, vallen me hele andere dingen op dan destijds, toen ik de brief kreeg.  Ik zie nu pas hoe open ze was in deze brief over haar gevoelens. En hoe ze zichzelf toestond om te rouwen.
Dat is wat wij nu ook gaan doen.
Tijd nemen om te rouwen en te beseffen dat ze niet meer terugkomt.
Maar dat er zoveel mooie herinneringen zijn, die we in ons hart bewaren.

Spiegeltje spiegeltje aan de wand

Deze week verbande GroenLinks-partijleider Jesse Klaver Tweede Kamerlid Zihni Özdil uit de fractie. Özdil riep in een interview met Trouw GroenLinks op om het studieleenstelsel niet langer te steunen. Volgens hem is het ‘een asociaal systeem, dat de tweedeling in de samenleving aanwakkert’. Dat was tegen het zere been van Klaver, een van de architecten van het leenstelsel. Omdat Özdil het interview niet van te voren had afgestemd met de partijleiding, werd hij bij Klaver op het matje geroepen. In dat gesprek vroeg Klaver hem zich op voorhand te committeren aan het nieuwe partijstandpunt over het leenstelsel, ongeacht wat dat zou zijn.

Op voorhand akkoord gaan met een standpunt?
Dat betekent klakkeloos volgen wat de ander vindt en niet zelf kritisch denken. Klaver wil kennelijk dat zijn partijgenoten hem blindelings volgen.  
Mobiliseer tegenspraak, zo heb ik ooit geleerd. Sta open voor andere meningen en wees kritisch. Laat ruimte voor discussie…
Daarvan is hier niets te merken.

Deze week vertelde Lilian Marijnissen, partijleider van de SP, dat het sowieso anders moet, maar dat eerst de enorme nederlaag bij de Europese verkiezingen onderzocht moet worden.
Tijd voor bezinning.
Tijd voor kritische reflectie.
Tijd voor spiegelen.
Hoog tijd voor GroenLinks om dat voorbeeld te volgen.

Dementie overschaduwt haar vroegere overbezorgdheid… misschien is dat wel een opluchting

‘Ze is niet helemaal honderd. Ze zit daar maar wat voor zich uit te kijken en zegt niets.’ 
Ongevraagd vertelt mijn moeder over een vrouw die bij haar op bezoek was in het verzorgingshuis en die –  net als zij – dementerend is. Mijn moeder die iets uit zichzelf vertelt en zich überhaupt herinnert wie er op visite is geweest! Dat is lang geleden. Meestal is ze niet zo scheutig met spreken. Wel vraagt ze veel, meestal hetzelfde een paar keer achter elkaar.

‘Is het vandaag zondag?’
‘Ja, mam, het is vandaag zondag.’ 
‘Komt er nog visite vandaag?’
‘Nee, ik ben er, mam.’
‘Is het vandaag zondag?’
‘Ja, mam, het is vandaag zondag.’
‘Komt er nog visite vandaag?’
‘Ik ben er toch?’

Het contrast met voorheen is schrijnend. Toen kon ik met haar praten en belde ze geregeld. ‘Laat je even weten als je goed aangekomen bent?’, drukte ze me dan op het hart als ik na een bezoek aan haar weer in de auto stapte. Vroeger, in een ver verleden, in een tijd dat er nog een gesprek mogelijk was. We bellen nooit meer. Waarschijnlijk is ze nu meteen vergeten dat ik bij haar ben geweest op het moment dat ik de deur achter me dicht trek. De ziekte dementie overschaduwt haar vroegere bezorgdheid. Misschien is dat wel een opluchting.  

Ik probeer mijn opkomend ongeduld en mijn geïrriteerdheid te onderdrukken. Ik prent mezelf in dat ze er niets aan kan doen dat ze dingen vergeet en steeds hetzelfde vraagt en zegt. Ik merk dat ik de neiging heb om de stiltes op te vullen met vragen. Dat werkt niet, het heeft een averechts effect: ze wordt er onrustig van. Het confronteert haar waarschijnlijk – en vooral ook mij – met de harde werkelijkheid dat ze niet meer helemaal bij is. Dat ze hulp nodig heeft bij het wassen en het aantrekken van haar kleren, dat ze niet weet wat ze met een washandje moet doen en met welk bestek ze soep moet eten, dat ze vaak niet weet wat ze moet doen. Moet ze gaan slapen, blijven zitten, koffie drinken? Ik neem me voor geen vragen meer te stellen, maar te vertellen wat ik meegemaakt heb. Ik vertel over het hondje van de buren, over kickboksen, zwemmen, over mijn dochter en mijn man, over de vakantie, over vriendinnen. Ze lacht aarzelend en eventjes zie ik in een flits de vrouw die ze was. 
We hebben contact.
Ik laat haar foto’s zien.
‘Jan staat er niet op!’, reageert ze alert. 
Verhip, dat ziet ze goed! Ik heb geen foto op mijn iPhone van mijn broer Jan, maar wel een foto van mijn zus en andere broer. 
We hebben contact.
Dat contact is er ook als ik samen met haar een kruiswoordpuzzel oplos. Ik lees hardop wat er staat, hoeveel letters het woord moet zijn. 
Ze weet verrassend veel woorden, meer dan ik. Die liggen verankerd in haar geheugen.

Er is altijd hoop.

Jairo die zelf winnaar is, gunt Pim de beker

Bij de hbo-opleiding waar ik werk, vindt jaarlijks het INDEBAT plaats. Een dag waarop studenten met elkaar debatteren over een aantal stellingen. De weken ervoor krijgen ze les hierin en bereiden ze zich voor. Aan het einde van de dag worden de twee beste groepen gekozen. In de finale strijden deze tegen elkaar. De ene groep is vóór de stelling Vrouwen moeten een sterke financiële prikkel krijgen om voor ICT-studies te kiezen, de andere groep tegen. De groep die het beste debatteert, wint de beker.

Het is voor het eerst dat ik erbij ben. Gedurende het slotdebat besluit ik impulsief om video-opnames met mijn iPhone te maken. Terwijl ik alles zo goed mogelijk in beeld probeer te krijgen – de sfeer, de studenten, collega’s, de ruimte – spoken er allerlei gedachten door mijn hoofd. Kan ik dit wel doen? Had ik hiervoor geen toestemming moeten vragen?

Thuis plaats ik mijn opnames in iMovie. Kijkend naar de beelden zie ik pas écht hoe het slotdebat verliep. Wat me tijdens het filmen niet opviel, wordt nu uitvergroot getoond.
Terwijl de beker wordt uitgereikt aan de winnaars gebaart Jairo dat zijn groep moet gaan staan om hem in ontvangst te nemen. Vol overtuiging wijst hij naar Pim. Pim die zo’n rake opmerking maakte tijdens het debat, waardoor de zaal ging joelen. Jairo vindt dat Pim de beker moet aannemen. Jairo die zelf winnaar is, gunt Pim de beker. Dat is klasse.
En wat te denken van Omar, die meestal vrij afwachtend is. Is dat Omar? Hij kan nauwelijks stil zitten en popelt om te praten. En dan Anouk, die kordaat de argumenten van de tegenstanders pareert.

De beelden raken me. Ze laten studenten zien die keihard aan het werk zijn. Bezig met overleggen, nadenken, luisteren, argumenteren. En elkaar de ruimte gunnen en geven.
De energie en het enthousiasme spatten ervan af!

Zorg op maat ‘Trek gewoon een peignoir aan!’

Mijn moeder, 93 en dementerend, woonde tot vorig jaar op zichzelf. Totdat ze struikelde in de badkamer en in het ziekenhuis belandde. Van daaruit verhuisde ze eerst naar een revalidatiecentrum en vervolgens naar de open afdeling van een verzorgingstehuis.

Onlangs nodigde de zorgcoördinator van het tehuis ons (mijn zus, mijn twee broers en mij) uit voor een gesprek. Ze had signalen gekregen dat mijn moeder vooral ’s avonds veel over de gangen dwaalde. In pyjama en op blote voeten. En dat was niet het enige. Mijn moeder liep ook met de verpleegkundigen mee, wanneer zij de kamers van de andere bewoners binnengingen. Kortom: mijn moeder was ‘lastig’ en men vroeg zich af of ze niet eerder op de gesloten afdeling thuis hoorde dan op de open afdeling.

We bereidden ons goed voor op het gesprek, vastbesloten ervoor te zorgen dat mijn moeder op de open afdeling zou mogen blijven. Vooraf namen we een kijkje op de gesloten afdeling.  We zagen ouderen, zittend aan tafel, slapend of wezenloos voor zich uitstarend. We schrokken ons kapot van een man met spierwit haar die om de haverklap keihard ‘PAPA’ schreeuwde en daarna ‘MAMA’. We ontmoetten een wereld van leegte, afgesloten van het leven. Ouderen, wachtend op de dood. En hier zou mijn moeder moeten bivakkeren? In een omgeving waar ze met niemand contact zou kunnen maken? Ze zou hier in een compleet isolement zinken en doodongelukkig worden.  
Wat een contrast met de open afdeling. Daar is ze graag. Met trots vertelt ze dat ze een mooie grote kamer heeft met een aparte slaapkamer en dat het personeel zo lief is. Ze voelt zich op haar gemak bij de bewoners met wie ze elke dag samen eet. Ze kennen haar en zij kent hen. Ze neemt enthousiast deel aan alle activiteiten die georganiseerd worden. Vooral in de taalspelletjes blinkt ze uit.

Na het bezoek aan de gesloten afdeling zijn we vastbesloten. Onze moeder hoort daar niet!  En met die overtuiging gaan we het gesprek aan met de coördinator en de huisarts van het verzorgingstehuis.
De coördinator vertelt over het dwalen van mijn moeder: ‘In pyjama, dat willen we toch niet!’
Dat willen we niet? Waarom mag mijn moeder eigenlijk niet gewoon in haar pyjama over de gang lopen? Wat is daar mis mee? Dat deed ze thuis ook! Kennelijk ben ik niet de enige die dat denkt, want de huisarts zegt laconiek dat dit gemakkelijk op te lossen is. ‘Leg een peignoir van mevrouw op de medicijnkar en trek die aan’, stelt ze voor. En het feit dat mijn moeder kamers binnenloopt? ‘Gewoon wat meer stoelen neerzetten op de gangen, dan kan ze daar gaan zitten. Zorg op maat noemen we dat’, aldus de huisarts, die tot slot benadrukt dat er meer dementerenden zijn op de open afdeling en dat mijn moeder niet de enige is.
Het voelt als een overwinning. Geen vrijheidsbeperkende maatregelen, maar gelukkig een huisarts die naar alternatieven zoekt.

De macht van de media

Van de lokale pers wordt verwacht dat er onafhankelijk verslag wordt gedaan van wat er zich op het stadhuis afspeelt. Dat lees ik in een bericht Werkrelatie ADW en wethouder ernstig verstoord op almeredezeweek.nl, gepubliceerd vóórdat wethouder Tjeerd Herrema gisteravond zijn ontslag indiende. Dat zinnetje intrigeert mij. Ik vraag me af wat de rol van ADW is (geweest).

Bericht ADW
In het bericht op almeredezeweek.nl staat dat een verslaggever van ADW maandagavond via Messenger een eenzijdig en zeer persoonlijk telefoontje van Herrema ontving waarin het niet tot een gesprek kwam. De journalist verbrak daarop geschrokken de verbinding. Eerder die week had de wethouder via Messenger ook al persoonlijke berichten verstuurd waar de verslaggever opheldering over had gevraagd, maar niet kreeg.
De verslaggever riep Herrema dinsdag opnieuw ter verantwoording over het eenzijdige telefoontje. Die kwam niet met excuses, maar reageerde onverschillig: ‘Hoop niet dat je rode oortjes hebt gekregen’. Dat was naar de mening van de redactie een intimiderende en onbetamelijke reactie. De krant stelt dat de werkrelatie ernstig verstoord is.
In hetzelfde bericht vermeldt almeredezeweek.nl dat Herrema vorig jaar in opspraak kwam nadat de website geenstijl.nl naar buiten bracht dat hij een aantal sekssites via zijn twitteraccount volgde.

De krant dient naar aanleiding van dit alles een klacht in bij burgemeester Franc Weerwind. De wethouder schakelt daarop onderzoeksbureau Hoffmann Bedrijfsrecherche in om onderzoek te laten doen naar zijn telefoon. Coalitiepartijen, uitgezonderd de PvdA, zeggen het vertrouwen in de wethouder op, die vervolgens zijn ontslag indient.

Rol ADW
De code voor de journalistiek, door het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren (2008) vermeldt dat de journalist geen misbruik maakt van zijn positie en bij het verzamelen, selecteren en bewerken van nieuws fair te werk gaat.
Heeft ADW gehandeld conform deze uitgangspunten?
Stel dat dit alles een ‘gewone’ burger was overkomen, had ADW dan ook bericht hierover? Dat betwijfel ik. Er was dan heel wat meer inspanning nodig geweest om het voorval aan de grote klok te hangen. Zou ADW er dan ook voor gekozen hebben om niet eerst de resultaten van het onderzoek af te wachten, maar toch alvast te publiceren? ADW vermeldt dat Herrema een aantal sekssites via zijn twitteraccount volgde. Wat is eigenlijk de relevantie van deze informatie? Waarom wordt dit expliciet vermeld?

Achter de schermen
Wat ik gezien heb tijdens de gemeenteraadsvergaderingen is dat politici en journalisten tijdens de pauzes vaak met elkaar in gesprek raakten. Die gesprekken zagen er – vanaf een afstand bekeken – ontspannen en gemoedelijk uit. Ik was zelf niet betrokken bij die gesprekken en weet niet wat er besproken werd. Ik geef een impressie van de sfeer.
Zelf ben ik geen voorstander van nauw contact met politici tijdens de gemeenteraadsvergaderingen. Ik ben bang dat het mijn journalistieke onafhankelijkheid in de weg staat. Politici zoeken niet voor niets contact met journalisten, er spelen altijd belangen. Ze willen een zo gunstig mogelijk beeld van zichzelf creëren in de media en proberen je toch te beïnvloeden. Aan de andere kant hebben journalisten politici nodig om informatie boven tafel te krijgen. En zo ontstaat er een situatie waarin wederzijds afgetast wordt: hoever kan ik gaan. Hoe kan ik de ander het beste informatie ontfutselen en hoe kan ik de ander het beste bespelen.
Zou het kunnen dat de verslaggever van ADW toch té dichtbij is gekomen?
Ik denk dat deze situatie complexer is dan op het eerste gezicht lijkt. Wat zich echt heeft afgespeeld en hoe het zover heeft kunnen komen wordt waarschijnlijk niet openbaar. Stel dat andere politici Herrema wilden lozen en daarvoor ADW benaderd hebben? Geen irreële gedachte, zeker niet als zelfs mijn 18-jarige dochter opmerkt dat die wethouder er misschien wel ‘ingeluisd is’.

“Wij schudden de boel wakker” De komst van de PVV in de Almeerse gemeenteraad

“Het lijkt nergens op, een spuitinrichting in het centrum van Almere”, zegt PVV’er Toon van Dijk tijdens de gemeenteraadsvergadering, op een donderdagavond in april. Van Dijk ziet eruit alsof hij net van een zonvakantie terug is. “Ik ben niet tegen een drugshostel, maar wél op die locatie”, zegt hij en strijkt zijn halflange haar naar achteren. Daarbij kijkt hij wethouder Johanna Haanstra nauwelijks aan. Hij doet of hij verbolgen is.
De discussie wordt fel. “Is het niet naïef om te denken,” vraagt een VVD-raadslid, “dat een hostel geen overlast geeft voor de omwonenden?” Wethouder Johanna Haanstra (PvdA) heeft rode konen. Het afgelopen jaar heeft ze zich sterk gemaakt voor de komst van een opvangcentrum voor drugsverslaafden in het centrum van Almere. Met het verzet van de PVV in de raad hangt haar besluit aan een zijden draad. Haanstra verheft haar stem: “Wij hopen dat het stelen door de aanwezigheid van een hostel juist minder wordt.” “Maar stel dat de overlast de perken te buiten gaat? Welke maatregelen neemt de wethouder dan?” vraagt Van Dijk. “Voordat ik echt boos word,” antwoordt de wethouder, “geef ik het woord weer aan de voorzitter, ik héb die vraag al beantwoord.” De zaal lacht. Van Dijk zegt hard:”De wethouder zwalkt. U bent niet concreet en doet een boterzachte toezegging.”
Het publiek applaudisseert. Zo’n tachtig belangstellenden, die de raadsvergadering opluisteren, zijn het kennelijk eens met Van Dijk. De zaal is stampvol, het is er bedompt. De PVV heeft het hostel opnieuw op de agenda geplaatst, ook al besloot de raad negen maanden geleden dat het opvanghuis voor verslaafden in het centrum gevestigd wordt. Dicht bij het winkelcentrum en dicht bij Echnaton, een middelbare scholengemeenschap.
“U heeft vast onderzocht in welke wijk het hostel dan wél moet komen,” zegt een raadslid van het CDA, “u hoest wel wat wijken op.” Van Dijk zucht: “Daar ga ik niet over. Dat is aan het college.” De voorzitter wordt regelmatig onderbroken door raadsleden en vraagt dan om stilte. “Mag ik even het woord? Ik ben de voorzitter”, roept zij. Een raadslid van de VVD roept aan het einde van de avond: “Voorzitter, ik krijg bijna een rsi-arm van het zwaaien naar u om ook wat te mogen zeggen. Waarom geeft u wel ruimte aan de heer Van Dijk en niet aan mij? Alleen al daarom wil ik het onderwerp volgende week weer op de agenda.”

De PVV werd bij de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010 met 9 van de 39 zetels de grootste partij van Almere. Met haar komst lijkt de cultuur van de raadsvergaderingen te veranderen. Het zijn kat-en-muisspelen waar raadsleden elkaar met woorden onderuit halen. Wat is de strategie van de PVV in de Almeerse gemeenteraad? Twee maanden in het kielzog van een partij die de boel wakker wil schudden.

Onderhandelingen

Na de overwinning probeerde PVV-lijsttrekker Raymond de Roon in Almere een college te vormen, maar gesprekken met de andere partijen mislukten. De PVV verweet de partijen dat die haar bewust buitensloten, terwijl de andere partijen zeiden dat er met de PVV niet te praten viel.
“Op voorhand werden wij al door het grootste deel van de partijen vermeden”, zegt Toon van Dijk. “Alleen met de VVD hadden wij een constructief gesprek.” SP’er Peter Duvekot vindt juist dat Raymond de Roon zich niet openstelde. “In zijn eerste toespraak zei hij: ‘Jullie maken de PVV zwart. Ga daarmee vooral door, we varen er wel bij.’” Duvekot vindt dat geen mooie start.
“Raymond de Roon is heel fatsoenlijk en plezierig in de omgang,” zegt Wim Faber, voorzitter van het CDA, “alleen jammer dat we na een half uur onderhandelen weer op straat stonden.” Volgens hem gebruikte de partij het onderwerp hoofddoekjes als opmaat om dingen naar zich toe te trekken. “Dat klopt,” zegt Jan Lems, raadslid van D66, “als iets riekt naar islamitisch, maakt de PVV het groot.” Zijn partij stond na 20 minuten onderhandelen met De Roon weer buiten.
De PVV nodigde Leefbaar Almere als enige partij niet uit voor coalitieonderhandelingen, omdat fractieleider Frits Huis in een column in Trouw had geschreven dat discriminatie als een bruine draad door het programma van de PVV loopt. ‘Huis maakt ons uit voor bruinhemden’, liet de PVV weten, een bijnaam voor de volgelingen van de Sturmabteilung (SA) in de Tweede Wereldoorlog. “Ik heb gezinspeeld op het bruine gedachtegoed”, vertelt Huis nu laconiek. “Ik moest eerst mijn excuses aanbieden, pas daarna mochten we mee-onderhandelen. Dat heb ik niet gedaan.” Volgens hem is sinds de komst van de PVV vooral de beveiliging veranderd. Hij signaleert overal bewakers en ook politiemensen in burger, die veel geld kosten.

Eind maart 2010 strandden de coalitieonderhandelingen. Informateur Hans Andersson doet daarna een tweede poging om een college te vormen, maar concludeert al gauw dat de PVV inhoudelijk en ideologisch te ver van het politieke midden staat: over alles moeten vechten is niet goed voor de bindingskracht. Medio april is het duidelijk: de PVV blijft in Almere definitief uit het college van burgemeester en wethouders.

Moties

Donderdagavond 29 april op het stadhuis van Almere. Opnieuw staat het hostel op de agenda. De PVV en Trots op Nederland hebben ieder een motie ingediend, die in de raadszaal besproken wordt. Buiten schemert het. Mensen praten en lachen er. Bastonen dringen gedempt de raadszaal in. Het is Koninginnenacht 2010.
Een luide gong kondigt het begin van de vergadering aan. Burgemeester Annemarie Jorritsma vertelt trots dat wethouder Johanna Haanstra benoemd is tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Uitgerekend nu ze onder vuur ligt. Het handjevol bezoekers in de zaal en de raadsleden applaudisseren. Haanstra lacht verlegen.
Toon van Dijk licht zijn motie toe. Op twee videoschermen links en rechts is hij groot in beeld. “Henk en Ingrid willen geen hostel.” Er klinkt gelach. Henk en Ingrid, het ijkstel van de PVV. Blanke Nederlanders tussen de 20 en 50 jaar, die niet willen betalen voor Ali en Fatima. Voorstanders van minder immigratie. Van Dijk: “Het hostel in het centrum vestigen, is volstrekt onverantwoord.” “U maakt het college verwijten,” merkt de fractievoorzitter van GroenLinks op, “maar ik daag u uit om ook mee te denken.” Dat wil Van Dijk ook wel, maar éérst moet het college alternatieve locaties aandragen.
Daarna licht de fractievoorzitter van Trots op Nederland zijn motie toe. Zijn partij wil de garantie dat elke inwoner van het hostel behandeld wordt voor zijn verslaving en dat de straathandel in drugs aan banden wordt gelegd. “Ik ben met stomheid geslagen door deze laffe houding van Trots”, roept Van Dijk. “Jullie zijn tegen het gedoogbeleid, maar komen vervolgens met een motie die dat toestaat. U wijkt af van het landelijk programma.” De fractievoorzitter kleurt rood, maar blijft kalm: “En ú weigert een oplossing aan te dragen”, zegt hij. “Ik ben blij dat ik lid ben van een partij waar je lokaal nog zelfstandig kunt denken”, merkt de fractievoorzitter van GroenLinks pesterig op.

Na 56 dagen onderhandelen wordt op 19 mei het nieuwe college gepresenteerd, bestaande uit PvdA, VVD, D66 en CDA/ChristenUnie. Een dag later wordt de motie van de PVV tegen het hostel in stemming gebracht. Maar voordat het zover is, geeft Van Dijk aan ‘eerst nog een keer met de VVD-fractie en het nieuwe college van gedachten te willen wisselen’. De motie wordt aangehouden. Dat betekent dat de PVV op een later tijdstip erop terugkomt.

Wandelgangen

Peter Duvekot bespeurde de eerste weken woede bij sommige PVV’ers. “Alsof hen persoonlijk iets was aangedaan. Dat begint nu een beetje weg te trekken.” Met een aantal PVV’ers kan hij wel samenwerken, vooral dan met diegenen die openstaan voor ‘gewoon menselijk contact’.
Volgens Wim Faber gaan de PVV’ers tijdens vergaderingen snel in de aanval en maken dan hun standpunt onmiddellijk duidelijk. “Ook mengen ze zich niet met de andere raadsleden”, vertelt hij. “Je ziet ze bijvoorbeeld niet bij de koffieautomaat.” Jan Lems bevestigt dit: “Na afloop van een bijeenkomst blijven andere partijen napraten, zij doen dat niet.” Bij de andere partijen loopt hij gemakkelijk even binnen, bij de PVV niet. Alleen met Chris Jansen heeft hij wat meer contact: hij spreekt hem wel eens bij het zaalvoetbal.
“Tijdens de vergadering is de toon wat harder: je strijdt immers voor de Almeerse stemmen”, vertelt PVV’er Chris Jansen. Maar buiten de vergaderingen probeert hij medestanders te vinden, zoals bijvoorbeeld in de kwestie van het hostel. “Jammer dat de VVD daarin draait”, zegt Jansen. Nu er een nieuw college is, zijn de coalitiepartijen volgens hem minder scherp, omdat ze hun wethouder niet willen afvallen.
Klaas Jongejan van de VVD vindt dat door de komst van de PVV de toon waarop vergaderd wordt, is veranderd. “De partij gebruikt regelmatig grove taal”, zegt hij. “De taal van jongens van 18, 19 jaar. Straattaal, die niet past in een gemeenteraad.” Hij merkt op dat de PVV anderen niet in hun waarde laat en bij voorbaat al geen ruimte geeft. “Na afloop van een vergadering verzamelt de kloek haar kuikens en verlaat via de zijdeur de zaal.” Hij doelt op De Roon en Van Dijk. Jongejan vindt ze niet betrokken, omdat ze zich niet begeven tussen de andere raadsleden. “Waarschijnlijk is de PVV vanuit Den Haag stringent geïnstrueerd hoe zich te gedragen.”
Wat vindt Toon van Dijk van die kritiek? “De Almeerse raadsleden zijn makke schapen”, zegt hij. “Schapen die achter het college aanhollen.” Uitzonderingen daargelaten, vindt hij de raad weinig kritisch. “Wij willen,” zo zegt Van Dijk, “de boel wakker schudden en de zaken scherper aanzetten.”

Beginnende raadsleden

“De gemeentelijke verordening klopt voor geen meter”, zegt PVV’er Chris Jansen tijdens een van de eerste raadsvergaderingen die hij bijwoont. “Het verbaast mij dat de andere partijen ermee akkoord gaan.” Op de agenda staat de verordening antidiscriminatievoorziening. Jansen maakt een onberispelijke indruk: keurig in zwart pak, zijn haren netjes gekamd. Af en toe kijkt hij in zijn documenten en likt daarbij aan zijn vinger om de pagina’s om te slaan. Duidelijke taal, daar houdt Jansen van.
Bij het bespreken van de besluitenlijsten neemt Colette Bertram van de PVV als eerste het woord. Ze wil onmiddellijk een plenair debat. Bertram is een vrouw van middelbare leeftijd met bruin, halflang haar. Ze heeft een felgroen jasje aan met daaronder een bruine rok met ruches aan de onderkant en zwarte zomerschoenen met hoge hakken. Een beetje stijfjes, maar op haar linkerenkel prijkt een tatoeage. De voorzitter legt uit wat de spelregels zijn: “U kunt iemand uitdagen tot debat, maar dat wordt niet dezelfde avond gevoerd. Vanavond kunt u meningen en informatie uitwisselen.” Bertram verontschuldigt zich: “Mijn excuses, dan trek ik het voorstel weer in.” Kaarsrecht zit ze op haar stoel en zij kijkt dapper naar de voorzitter.
Na afloop, in de vergaderkamer van de PVV, lukt het om een paar vragen te stellen aan Toon van Dijk en Chris Jansen. Hoe ervaren zij hun entree in de Almeerse gemeenteraad? “Wij PVV’ers zijn allen nieuw in de politiek, met uitzondering van de heer De Roon. Maar we brengen wel onze arbeidservaring mee”, zegt Jansen. “Politiek bedrijven gaat de een wat makkelijker af dan de ander.” Hij wijst naar Van Dijk, die advocaat is en een voorbeeld voor hen allen. Jansen vindt zichzelf ook een debater. “Ik zit mijn leven lang in de sales. En of je nu een product, een dienst of een standpunt verkoopt, dat maakt in principe niet veel uit.”
Is het mogelijk een fractievergadering van de PVV bij te wonen? Jansen vindt het prima. “Dan kunt u een verzoek per mail indienen”, zegt hij vriendelijk. Als door een wesp gestoken, veert Van Dijk op van zijn stoel en zegt beslist: “Daar kan ik heel duidelijk in zijn, dat gaat niet gebeuren.”

Fractie Hengstman en PVV willen aanbestedingsprocedure Floriade opschorten

Het college is per 1 december 2017 met een aanbestedingsprocedure voor de Floriade in Almere gestart. Deze procedure is erop gericht het evenement Floriade en de ontwikkeling van de wijk te integreren. Rutger Hengstman (eenmansfractie Hengstman) vindt dat de raad zich eerst moet uitspreken over deze integratie. Daarom heeft hij een motie ingediend waarin hij het college verzoekt om de aanbestedingsprocedure op te schorten en eerst door de raad een ontwikkelingsplan en een financieel kader te laten vaststellen. Deze motie wordt donderdagavond 25 januari besproken.

Hengstman wijst erop dat er onduidelijkheid is over de speelruimte van de raad en over welk juridisch recht de winnende marktpartij verkrijgt die de aanbesteding wint. Toon van Dijk (PVV) heeft de motie mede ondertekend. ‘Wij praten over een conceptontwikkelingsplan dat, naar zeggen van de wethouder, op allerlei punten nog bijgestuurd kan worden. Maar volgens professor Arjan Bregman staat de raad, op het moment dat aanbesteed wordt, buitenspel’, zegt Van Dijk (PVV). Volgens hem is er voor de partijen pas duidelijkheid als er een definitief ontwikkelingsplan is. Daarna dient er begonnen te worden met een aanbestedingsprocedure. Het plan maakt dan deel uit van de aanbesteding. ‘Waarschijnlijk hebben marktpartijen achter de schermen de garantie van de wethouder gekregen dat er niets meer aan het plan zal veranderen’, aldus de PVV’er.

Voor- en tegenstanders
AP/OPA en SP steunen de motie. De overige partijen niet.
Jan Lems (D66) vindt het juist goed dat marktpartijen intensief betrokken worden om tot het ontwikkelingsplan te komen. Miranda Joziasse (VVD) is groot voorstander van het betrekken van de markt bij het evenement en de woonwijk. ‘Wij willen dat de risico’s gespreid worden en dat de gemeente die niet alleen draagt’, zegt zij. Johan van der Kroef (CDA) vindt dat je dit project als gemeente niet alleen moet doen. Hij is blij dat ‘veel marktpartijen bereid zijn om veel mee te denken’. De ChristenUnie deelt veel van de overwegingen in de motie, maar hoopt dat na de verkiezingen in de nieuwe raad een nieuw besluitvormingsmoment gecreëerd wordt. ‘Met die extra waarborg in het proces is de kou voldoende uit de lucht en zullen we de motie niet steunen’, legt Marcel Benard uit. Ook PvdA en Leefbaar Almere zijn geen voorstander.

Tijdspanne
Volgens wethouder Tjeerd Herrema vragen de marktpartijen om duidelijkheid. ‘Schorsen betekent een tijdspanne ertussen zetten. Stoppen heeft nog meer consequenties’, zegt hij.
‘De wethouder maakt ons nu het verwijt dat schorsing de boel in de war stuurt. Maar het college heeft zelf de mogelijkheid gecreëerd om op te schorten’, reageert Van Dijk oplettend.
‘Dat wil niet zeggen dat dit in deze fase ook moet gebeuren’, antwoordt de wethouder. ‘Je geeft daarmee een ander signaal naar de markt. Het betekent vertraging en dat brengt nieuwe risico’s met zich mee. Dat is een afweging die u moet maken.’

Volgende week stemt de raad over de motie.

Gang van zaken rondom Europese aanbestedingsprocedure Floriade

Donderdagavond 21 december gaat het tijdens de Politieke Markt in Almere over de keuzes die het College heeft gemaakt wat betreft de Floriade. Keuzes die risico’s met zich meebrengen. Zo is het College per 1 december begonnen met een Europese aanbestedingsprocedure om één marktpartij te selecteren (of een combinatie van marktpartijen) om het Floriadeterrein te ontwikkelen. De *volggroep heeft hierover bij professor Arjan Bregman advies gevraagd. Dat advies wordt vanavond besproken.

Volgens Bregman is deze aanbestedingsprocedure relatief nieuw in Nederland en nog niet eerder toegepast in Almere. “Misschien gaat het goed, maar er bestaat weinig ervaring mee”, aldus Bregman. “Je gaat iets ingewikkelds doen. Dat vergt van alle betrokkenen om zorgvuldig met voldoende expertise dat traject te doorlopen. Het zou ook kunnen dat deze procedure juist goed werkt.” Op de vraag van de SP of Bregman inschat dat er medio 2018 nog voldoende mogelijkheden voor de raad zijn om bij te sturen, antwoordt hij dat “het zou kunnen zijn dat sturing op het ontwikkelingsplan door de raad niet meer zou kunnen plaatsvinden”…

“Consultatie raad levert niet zoveel op”
Wethouder Mark Pol legt uit dat het college niet “over een nacht ijs is gegaan”. Al in 2012 lag er het plan om een wijk te ontwikkelen, waarbij het evenement Floriade gebruikt zou worden als een mooie kans. “Vervolgens liep de vastgoedsector vast”, zegt Pol. “Nu is er in die sector weer wat geld te verdienen en zien we kansen om het oorspronkelijke plan wel te verzilveren.” Pol vertelt dat de ambities voor het evenement Floriade en de stadwijk Floriade hoog zijn. “We hebben gezegd: zorg dat de markt aanhaakt. De markt blijkt inderdaad interesse te hebben.” Volgens de wethouder heeft de raad al veel zaken vastgesteld, zoals het masterplan in 2015, het bestemmingsplan en de gebiedsvisie. “Dat zijn de kaders waarmee we de Floriadewijk gaan ontwikkelen. Er is ook gesproken over een ontwikkelingsplan en over een no-go moment. Als college zijn we na 5 juni tot de conclusie gekomen dat het raadzaam is om éérst een marktconsultatie te doen, om te onderzoeken of er überhaupt partijen zijn die belangstelling hebben. Het ontwikkelingsplan werd toen opgeschoven en in het najaar hebben we de nieuwe inzichten met de raad gedeeld.” Pol vertelt dat de besluitvorming “is geknipt, zodat er op 1 december gestart zou kunnen worden met de aanbestedingsprocedure”. “Eerder had het college het voornemen om de marktconsultatie nog in te bouwen. Gedurende dat proces hebben we geconstateerd dat het aanhouden van het juiste tempo in de besluitvorming belangrijk is”, aldus de wethouder. “Gebruikmakend van het collegemandaat hebben we toen besloten de raad niet te consulteren omdat dit niet zoveel zou opleveren, maar wel aan te geven op welk moment de raad nog inhoudelijk kan bijsturen.”

Proces
Pol legt uit dat marktpartijen zich in fase 1 kunnen aanmelden. Er worden drie partijen geselecteerd, die financieel daadkrachtig en onderlegd zijn om deze materie aan te kunnen. “We kijken nog niet naar inhoudelijke plannen, het gaat puur om competenties”, vertelt Pol. De drie partijen wordt gevraagd om in maart hun plannen van aanpak te maken en te presenteren. In mei wordt een partij geselecteerd waarmee uiteindelijk de onderhandeling gestart wordt. Daarna wordt door de raad het ontwikkelingsplan vastgesteld.
Pol meent dat op deze manier getracht is een traject te starten dat leidt tot zorgvuldige besluitvorming.

Wel of geen besluit?
Rutger Hengstman (oud VVD’er) vraagt waarom dit alles niet eerst aan de raad is voorgelegd. Volgens Miranda Joziasse (VVD) is dit wel gebeurd. Zij zegt dat Hengstman kennelijk een aantal besprekingen gemist heeft. De VVD heeft het College aangemoedigd om tot een aanbesteding over te gaan. Hengstman houdt echter vol dat er geen echt besluit over genomen is. Marcel Benard (ChristenUnie) verbaast zich over de houding van Joziasse. “Alsof het allemaal gesneden koek is!”, merkt hij op. Volgens hem is op 5 oktober wél stilgestaan bij de vraag of er een marktconsultatie zou moeten komen, maar is er géén uitspraak geweest. Hengstman laat weten te overwegen een motie in te dienen om de Europese aanbesteding in te trekken. Hij verwijst naar de windmolens langs A27. “Die kwamen ook niet meer langs de raad”, besluit hij.

 

*De volggroep Floriade heeft de opdracht het project Floriade proactief en kritisch te volgen. Leidend daarbij is of het project Floriade wordt uitgevoerd binnen de door de gemeenteraad gestelde kaders. De raad wordt zo in staat gesteld om zijn controlerende taak optimaal uit te voeren en om tijdig te signaleren wanneer bijsturing gewenst is. De Volggroep bestaat uit de voorzitter Jessica Kips (GroenLinks), Marcel Benard (ChristenUnie), Michaël Busby (D66), René Dekker (AP/OPA), Rutger Hengstman, (VVD), Ciska van Rijn (PvdA) en Linda Baan, ambtelijk ondersteuner.

Wethouder Herrema heeft goede hoop dat de markt investeert in de Floriade

“De volgende stap is dat marktpartijen risicodragend willen investeren in de Floriade. Ik heb goede hoop”, zegt wethouder Tjeerd Herrema tijdens de bespreking van de Voortgangsrapportage Floriade op donderdagavond 5 oktober in het stadhuis in Almere. Hij refereert aan de openbare marktconsultatie die onlangs geweest is, waarbij 28 bedrijven plannen hebben ingediend.
Net als de meeste raadsleden is de wethouder optimistisch over de voortgang van de Floriade die in 2022 in Almere zal plaatsvinden. De provinciale bijdrage is al voor meer dan de helft geregeld en het probleem met camping Waterhout is opgelost; de camping verhuist naar het Schateiland in Noorderplassen. “Dat waren essentiële dingen in de risicoreservering. Er zijn forse stappen gezet om het mogelijk te maken om voortgang te kunnen maken”, vertelt Herrema. Wel geeft hij toe dat bewoners nog te weinig zijn geïnformeerd. “Ze maken zich zorgen over de kosten. Dat is logisch, het is ook een zorg die wij hebben. En ze maken zich zorgen over het groen. Als het onderhoud minder wordt, raakt dat de inwoners van Almere in hun ziel. We moeten daar meer zorg aan besteden. Dat is een belangrijke boodschap naar het college en de politiek partijen.”

Onderzoek PVV
PVV en AP/OPA zijn kritisch. Omdat de raad eerder heeft aangegeven geen behoefte te hebben aan een onderzoek naar wat het kost als er gestopt wordt met de Floriade, heeft de PVV het initiatief genomen om een dergelijk onderzoek zelf te laten uitvoeren en te betalen. Volgens Toon van Dijk, fractievoorzitter van de PVV, gaat het om “een redelijk omvangrijk onderzoek, dat rond december zal plaatsvinden”. Van Dijk benadrukt dat de PVV op die manier Almere wil behoeden voor een enorme financiële ramp. Rene Dekker (AP/OPA) heeft bij het lezen van de Voortgangsrapportage de indruk dat het eigenlijk meer gaat over mijlpalen die in de komende maanden behaald moeten worden. “Wat is er nou daadwerkelijk gebeurd?”, vraagt Dekker zich hardop af. “Er zijn inhoudelijke stappen gemaakt en er is een zelfstandige programmaorganisatie gekomen. Die was hard nodig, maar kost ook veel geld.”
Willy-Anne van der Heijden (GroenLinks) signaleert dat “zoetjesaan externe partijen komen”. Jan Lems (D66) krijgt het gevoel “goed op stoom te komen”. Ook Miranda Joziasse (VVD) vindt dat afgelopen maanden flinke stappen zijn gezet. Volgens haar zijn in de Voortgangsrapportage de onderdelen die op het kritieke pad liggen goed benoemd. PvdA en CDA zijn eveneens content. Johan van der Kroef (CDA) hoopt dat het verhaal dat vanavond verteld is, ook goed in beeld wordt gebracht voor de burgers. Hij doelt daarmee op de presentaties van Jannewietske de Vries, Niek Roozen, Bert Gijsberts en Ellen van Oosterhout aan het begin van de bijeenkomst. Ze werden uitgenodigd door de Volggroep Floriade, die de opdracht heeft om de Floriade kritisch te volgen.

Enthousiasme
Jannewietske de Vries is als directeur van de Floriade BV verantwoordelijk voor de organisatie van de wereldtuinbouwtentoonstelling. Zij vertelt dat Jakarta, Beijing en Shanghai er in 2022 bij zullen zijn. Deze wereldsteden tonen dan hun groene oplossingen voor de toekomst. Verder worden marktpartijen opgezocht en wordt hen gevraagd om met initiatieven te komen. Ook is er een raad van commissarissen aangesteld onder voorzitterschap van Tjibbe Joustra. Wekelijks vindt er afstemming tussen de Floriade BV en de gemeente plaats.
Landschapsarchitect Niek Roozen zegt met bomenkwekers in overleg te zijn om het assortiment te bepalen voor het arboretum. Het arboretum, een verzameling van bomen, planten en bloemen, wordt het hart van de Floriade. Er is inmiddels een verzoek ingediend om dit arboretum als een botanische tuin te zien.
Bert Gijsberts, programmamanager van de Floriade Businessclub, is bezig om zoveel mogelijk ondernemers uit de regio aan de Floriade te binden. Iedere ondernemer betaalt eenmalig 2022 euro. “We willen vooral betrokken ondernemers hebben bij de Business Club. Op dit moment gaan we richting de honderd”, vertelt Gijsberts.
Volgens Ellen van Oosterhout, coördinator van de vrijwilligers, zijn de vrijwilligers het hart van een organisatie. Ze heeft het liever niet over vrijwilligers, maar over betrokken bewoners. “Het gaat erom ze te binden en te boeien. Daarom staan we op evenementen in de stad en vertel ik zelf overal het verhaal van de Floriade”, zegt Van Oosterhout. Inmiddels zijn er al ongeveer tachtig vrijwilligers geworven.

Alle sprekers zijn enthousiast en betrokken. Wanneer ik Gijsberts in het weekend een tweet stuur met de vraag welke bedrijven zich al gecommitteerd hebben aan de Businessclub Floriade, krijg ik direct antwoord. Hij verwijst mij naar de memberlist op de floriadebusinessclub.nl. Daar vind ik 77 members, onder meer Rodi Media, Dura Vermeer, Almere City Marketing, Aeres MBO Almere, Flevo Makelaars, Huyskweker Almere, Tomingroep, Plant Health Culture, Big Data Value Center en… Haddock Watersport
Haddock Watersport is member van de Floriade Businessclub? Juist nu? Het moment waarop vanwege de Floriade een geschil met de gemeente waarschijnlijk voor de rechter wordt uitgevochten…